ප්‍රාදේශීය ලේකම් කාර්යාලය - මුලටියන

කොට්ඨාසයේ ආරම්භය.

ජනප්‍රිය භාවිතයට අනුව මුලටියන යන නම ආරම්භ වූයේ මුල්-  යටි - වනය මුලටියාන ලෙස වෙනස් කිරීමෙනි. මුලටියන සිංහරාජ වනාන්තරයට සම්බන්ධ වූ බවට මුල් යුගයේ සාක්ෂි තිබේ. දැනට ඉතිරිව ඇති මුලටියන සහ දේවාලගම රක්ෂිත වනාන්තර වල දක්නට ලැබෙන්නේ මෙම බෙදීම සිංහරාජයට සම්බන්ධ වූවක් බවයි. කොට්ඨාශයේ පිහිටි මිමනගල්කන්ද, බැද්දේ පන්සල, කළුගල පන්සල, විහාරකේලය සහ තේජෝවනාරාමය පල්ලෙවෙල වැනි සිද්ධස්ථාන පෞරාණික රජවරුන්ද මෙම ප්‍රදේශයට සම්බන්ධව සිටි බව සලකති. රන්සෙගොඩ කොට්ඨාශයට රන්සෙල් වලින් සෑදූ කඩුල්ලක් තිබීම නිසා රන්සෑගොඩ කොට්ඨාශයට එම නම ලැබුණි. මාකඳුර යන නම ආරම්භ වූයේ මාකඳුර කොට්ඨාශයේ පිහිටි "මහකන්දවුර" නම් රජවරුන්ගේ ප්‍රධාන කඳවුර නිසාය.ලන්දේසි ආක්‍රමණ හේතුවෙන් පිටව ගිය දෙවන රාජසිංහ රජුගේ  සොල්දාදුවන් දෙදෙනා අතුපණ්ඩිලිකන්ද දොලදෙගොඩ කඳු මුදුනට පැමිණ පදිංචි වූහ. ඔවුන්ගේ ගෙවල් ගස්වල කොළ වලින් ඉදිකර තිබූ හෙයින් එය අත්තපාතුකන්ද ලෙස හැඳින්විණි. මුලටියන ගනේගොඩ විහාරය පෞරාණික විහාරයකි. එය පූජ්‍ය  රන්සෑගොඩ ධම්මදස්සි හිමියන් විසින් ඔහුගේ  ශිෂ්‍යයෙකු වූ ලේනබටුව ශාරිපුත්ත හිමියන් විසින් පරිත්‍යාග කර ඇත. මෙම විහාරය අයත් වන්නේ රන්සෑගොඩ භික්ෂු පරම්පරාවට ය.අතීතයේ සිට මෙම කොට්ඨාශයේ ජනතාව සාමූහිකත්වය ඇති නිහතමානී හා කාරැණිකමිනිසුන් විය . සාපරාධී චෝදනාවලට වරදකරු වූ පුද්ගලයින් ඉතා අල්ප ය. ඔවුන් පන්සල් පදනම් කරගත් සමාජය මත ආගම් පරිසරයේ ජීවත් වූහ. සමගිය යනු ගම් අතර දැකිය හැකි විශේෂ ලක්ෂණයකි. ඔවුන් විවිධ තරාතිරමකට අයත් වුවද සමගියෙන් ජීවත් වූහ. එය යටත්විජිතවාදයේ මද්‍යකාලයවන විට  ගම්සබාව සතු මාර්ගයන් මහා මාර්ගය දක්වා සංවර්ධනය කරන ලද අඩි පාරවල් සමාන්‍ය මාර්ග තත්වයට පතිවීම ආරම්භ වී තිබුණි. මෙම කාල සීමාව තුළ කොට්ඨාශය තුළ ප්‍රවාහනය කටයුතු සඳහා ධාවනය කළේ එක් බස් රථයක් පමණි. 1950 දී දෙයියන්දර සිට කඹුරුපිටියට සහ බමුණුගමට තාර පාර දියුණු විය.

ආයතනයේ විකාශනය

1890 පමණවන විට පළාත් ඒජන්තට වගකියනු ලබන උප ඒජන්ත කොට්ඨාසයක් ලෙස  මාතර දිස්ත්‍රික්කය  ක්‍රියාත්මක විය. උප ඒජන්තට සහය වීමට දිස්ත්‍රික්කය පරිපාලන කොට්ඨාස 05 කට බෙදා මුදලිවරු  05 දෙනකු පත්කර තිබිණි. ඉන් කන්දබඩ පත්තුව යටතේ මෙම ප්‍රදේශය පැවතිණ. 1938 දී ප්‍රාදේශීය ආදායම් නිලධාරී තනතුර ඇති වීමත් සමග කන්දබඩ පත්තුව බටහිර නමින් මෙම කොට්ඨාසය හැදින්වුණි. 1961වන විට ගම්මුලාදෑනි තනතුර වෙනස් වී ග්‍රාම සේවක .නතුර ඇතිවිය. ඒ වනවිට මෙම කොට්ඨාසයේ  ග්‍රාම සේවා වසම් 16ක් ලෙස පැවතිණි.

1987 ප්‍රාදේශීය පරිපාලනය විමධ්‍යගතවීමත් සමග මුලටියන කොට්ඨාසයේ ග්‍රාම නිලධාරී වසම් ගණන පුළුල් වී 1989 දී ග්‍රාම නිලධාරී වසම් 48ක් බවට පත්වී ඇත. ග්‍රාම නිලධාරී වසම් 48 තුළ කුඩා ගම්මාන 94ක් අන්තර්ගත වී තිබුණි.

1975 වසරේ සිට සේවය කල ප්‍රාදේශිය ලේකම්වරුන්